ريحانى مانوى است [ الفهرست ، 133 ] كه در « آداب ايرانى » ( ش 15 ) و كتاب « مهر آذرجشنس » ( ش 16 ) ياد شد . ( 18 ) . كتاب بفروس در ادب ( و ) كتاب بروسن در تدبير منزل ، كه ابن نديم در جزو اندرزنامه‌ها ياد كرده [ ص 377 ] ، اينوستر انتسف گويد كه منبع اين دو نيز ايرانى است ؛ و بسا كلمهء « بفروس » در اسم كتاب اول با كلمهء « بروسن / بروشن » در اسم كتاب دوم ارتباط داشته باشد « 1 » . ( 19 ) . سيرت‌نامهء خداهود بن فرخزاد كه كتاب اخبار و احاديث است . اين كتاب را ابن نديم در جزو اندرزنامه‌ها ياد كرده [ ص 387 ] كه شايد بتوان گفت مراد همانا كتاب « دينكرد » ( ش 1 ) مجموعهء سنن و احاديث پهلوى باشد ؛ و اسم موبد « آذر فرنبغ بن فرخزاد » در آن به نحوى دستخوش التباس يا تحريف شده است . ( 20 ) . آداب و امثال بر آيين‌هاى ايرانى و رومى و عرب ، كه ابن نديم در جزو اندرزنامه‌ها مؤلّف آن را « على بن زيد نصرانى » ياد كرده است [ ص 378 ] . استاد دانش‌پژوه با احتمال تحريف در كلمهء « زيد » اسم پدر مؤلّف ( مذكور ) از « ربن » و با توجّه به نسبت « نصرانى » ( - مسيحى ) به‌درستى تمام او را ابو الحسن على بن سهل ربّن / ربّان طبرى ايرانى بازشناخته است « 2 » ، كه حدود سال 192 ق در مرو زاده شد ، پدرش دانشمندى نصرانى ( يا يهودى ) و سريانى اصل بود . ابن ربّن طبرى در ده‌سالگى همراه با پدرش به طبرستان انتقال يافت ؛ و حدود سال 214 ق دبير مازيار بن قارن امير آنجا شد ، بعدها به سامرّا رفت و در آنجا كتاب مشهور « فردوس الحكمه » را به سال 235 ق بپايان برد . آنگاه به دستور خليفه متوكّل به اسلام بازگشت ( 240 ق ) و گويا به سال 247 ق درگذشت « 3 » . كتاب « آداب » طبرى در زمينهء حكمت مدنى ، پس از رسائل سياسى « ارسطو » ترجمهء سالم ابو العلاء هاشمى از كهن‌ترين نوشته‌ها در اين زمينه بشمار مىرود . ( 21 ) . خطبه‌ها ( و ) وصاياى شاهان ، پيداست كه خطبه‌ها كلمات و عباراتى است كه

--> ( 1 ) . همان ، ص 28 و 147 . ( 2 ) . جاويدان خرد ( مسكويه ) ، مقدّمه ، ص 4 . ( 3 ) . تاريخ الادب العربى ( بروكلمان ) ، ج 4 ، ص 262 - 63 / علم التاريخ ( روزنتال ) ، ص 68 . / تتمة صوان الحكمة ، حواشى ، ص 178 .